• Επικοινωνήστε με την Ναξιοτυπία
    Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Παλαιές ακτές στις Κυκλάδες: Ένα ταξίδι στο χρόνο

Τουλάχιστον επτά βυθισμένες παλαιοακτές σε βάθη από 30 εκ. έως 3 μέτρα κάτω από τη σημερινή στάθμη της θάλασσας αποκάλυψε η υποθαλάσσια γεωμορφολογική μελέτη, που πραγματοποιήθηκε κατά μήκος των ακτών του νησιού από την Αν. Καθηγήτρια Νίκη Ευελπίδου, του Τμήματος Γεωλογίας & Γεωπεριβάλλοντος, του Εθνικού Καποδστριακού Πανεπιστημίου. 

 

  

Χρειάστηκε μήνες για να κολυμπήσει κατά μήκος της ακτογραμμής της Νάξου και να καταδυθεί, προκειμένου να χαρτογραφήσει τις παλιές ακτογραμμές που υποδηλώνουν τεκτονικά γεγονότα, που καταβύθισαν στο παρελθόν το νησί επτά φορές. Ήτα
ν μια εργασία επίπονη και συνεχίστηκε αψηφώντας τις καιρικές συνθήκες, χειμώνα-καλοκαίρι. Το επιστημονικό απόφθεγμα επιβράβευσε όμως τους κόπους της.

 Σύμφωνα με την έρευνά της, η οποία πρόσφατα βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών «για εργασία με την οποία προωθείται η γεωλογική γνώση του ελληνικού χώρου», η πιο  πρόσφατη από τις  επτά φορές που καταβυθίστηκε η Νάξος προκλήθηκε από το σεισμό της Αμοργού το 1956. 

 Οι απολιθωμένες ακτές σχετίστηκαν με την ύπαρξη απότομων γεγονότων υποβύθισης, πιθανώς σεισμικής προέλευσης. Η σύγκριση και με άλλους δείκτες θαλάσσιας στάθμης όπως  γεωλογικούς,  γεωμορφολογικούς, αρχαιολογικούς, υποδεικνύει ότι αυτές οι μεταβολές της στάθμης έλαβαν χώρα μετά τα 3300 χρόνια πριν από σήμερα. Η υποβύθιση της ανώτατης  θαλάσσιας εγκοπής στα -30  εκ. αποδόθηκε στην παγκόσμια άνοδο της θαλάσσιας στάθμης που προέκυψε μέσα στους τελευταίους δύο αιώνες και εν μέρει στην πρόσφατη σεισμική  δραστηριότητα. Οι βαθύτερες  ακτογραμμές θεωρείται ότι έχουν προκύψει από επαναλαμβανόμενα επεισόδια υποβύθισης και όχι από σταδιακή υποβύθιση.

 Τα δεδομένα αυτά υποδεικνύουν ότι μέχρι τα 3300 χρόνια πριν από σήμερα η θαλάσσια στάθμη ήταν σταθερή στην περιοχή, όπως αντιπροσωπεύεται από την ακτογραμμή των -2.8  μέτρων. Στη  συνέχεια, από τα 3300 χρονια πριν από σήμερα και έπειτα, η περιοχή υποβυθιζόταν με ρυθμό 1 χιλιοστό ανά έτος. 

 Σε σύγκριση με τη σχετική θαλάσσια στάθμη του περασμένου αιώνα, αυτός ο ρυθμός υποβύθισης είναι σίγουρα πολύ υψηλότερος από τον ρυθμό που προκύπτει από τα ισοστατικά μοντέλα για να αποδοθεί σε παγετο-υδρο-ισοστατικούς παράγοντες. 

Επιπλέον, τα χαρακτηριστικά των βυθισμένων εγκοπών μαρτυρούν ότι το μεγαλύτερο ποσοστό της υποβύθισης έχει προκύψει ως αποτέλεσμα γρήγορων και διακριτών μεταξύ τους γεγονότων και όχι από ένα γεγονός σταδιακής υποβύθισης.

Οι βυθισμένες ακτογραμμές υποδεικνύουν την εμφάνιση, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια των τελευταίων χιλιάδων ετών κατακόρυφων μετατοπίσεων, που πιθανώς δεν σχετίζονται μόνο με σεισμικά γεγονότα αλλά και με βραχύχρονες τάσεις υποβύθισης.

Η βυθισμένη Πόλη της Γρόττας

Αν δεχθούμε την αρχαιολογική ηλικία των 3300 χρ. πριν από σήμερα για την υποβύθιση των 280 εκ. σε σπίτι της Γρόττας, τότε μπορεί να εξαχθεί για τη Νάξο ένας ακριβέστερος ρυθμός βύθισης στα 0.8 με 0.9 μμ/έτος για τα τελευταία τρείς χιλιάδες χρόνια. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Γρόττα, τα δάπεδα του κτιρίου και της αίθουσας Α, άλλου κτιρίου, βρέθηκαν στα -0.55 m  και χρονολογούνται στα 1400-1300 π.Χ.  Από αυτό προκύπτει ότι η ζωή στον οικισμό φαίνεται ότι συνεχίστηκε, μετά από έναν σεισμό που κατεδάφισε το κτίριο Β, το 1375-1350 π.Χ. Το δάπεδο της αίθουσας Α’ κτίστηκε λίγο ψηλότερα από αυτό του κτιρίου Α. Κάτω από το δάπεδο της αίθουσας Α’ τοποθετήθηκαν βότσαλα/χαλίκια, με αποτέλεσμα το δάπεδο να βρίσκεται στα -0.45 m, δηλαδή 0.10 m υψηλότερα από το δάπεδο του κτιρίου Α. 

Η χρονολόγηση της καταβύθισης

Η ακτογραμμή Α στα -2.9 μ μπορεί να αντιστοιχεί σε μια σχετικά σταθερή θαλάσσια στάθμη για μια περίοδο μεταξύ 6 και 30 αιώνων. Η ακτογραμμή αυτή πρέπει να σχηματίστηκε τουλάχιστον 3350 με 4200 χρόνια πριν. Αυτή η παραδοχή βασίζεται στην σχετική χρονολόγηση της στάθμης Β και την διάρκεια της σχετικής σταθερότητας της θαλάσσιας στάθμης ώστε να δημιουργηθεί η εγκοπή αυτή, η οποία μοιάζει σαν βαθούλωμα στο βράχο και έχει δημιουργηθεί από την οπισθοχώρηση του βράχου εξαιτίας της βιο-διάβρωσης που λαμβάνει χώρα στη μέση θαλάσσια στάθμη. Αυτή η υπόθεση ταιριάζει με το σεισμικό γεγονός που έγινε 3300 χρόνια πριν και το οποίο κατέστρεψε το κτίριο B στη Γρόττα. Σύμφωνα με αρχαιολογικές έρευνες, υπήρξε υπερβολική υγρασία αυτήν τη περίοδο στη Γρόττα, όπως αποδεικνύεται από την κατασκευή του δαπέδου της αίθουσας Α, 0.10 m ψηλότερα από τα παλαιότερα δάπεδα του κτιρίου Β και της αίθουσας Α, του κτιρίου Α. Αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί από την καταβύθιση της περιοχής, που προκλήθηκε από το σεισμό. 

Η καταβύθιση της ακτογραμμής Β που σήμερα βρίσκεται στα -2.3 m μπορεί να συσχετισθεί με τα βυθισμένα ερείπια του οικισμού της Γρόττας, που βρίσκεται στο ίδιο βάθος και χρονολογείται στα 3100 χρόνια πριν από σήμερα.  Αυτός ο σεισμός είναι ίσως ο λόγος που κατέρρευσαν οι στέγες των υστεροελλαδικών τάφων στα Απλώματα και της καταβύθισης τμήματος του οικισμού στην Γρόττα και πιθανής πλημμύρας της περιοχής από τσουνάμι που ακολούθησε του σεισμού.

 

Εντυπωσιακός ο βυθός της Νάξου

Η Νίκη Ευελπίδου ερευνά τη γεωλογία της Νάξου, από το 1998 που ξεκίνησε το διδακτορικό της με θέμα σχετικό με τη γεωμορφολογία και το περιβάλλον του νησιού μας. Παρά τις πολυετείς έρευνές της σε ξηρά και θάλασσα δηλώνει ότι οι 7  καταβυθίσεις που εντόπισε από την υποθαλάσσια έρευνά της στην ευρύτερη περιοχή της Νάξου, αποτέλεσε έκπληξη για εκείνη. 

  Η Αν. Καθηγήτρια τονίζει ότι ο υποθαλάσσιος χώρος της Νάξου, είναι εκπληκτικής ομορφιάς και ενδιαφέροντος και θα μπορούσε από μόνος του να αποτελέσει ένα θαλάσσιο γεωλογικό    πάρκο, μιας και κρύβει την ιστορία εκατομμυρίων χρόνων. «Αν η τοπική κοινωνία μάθει καλύτερα τί κρύβει ο τόπος της (συνηθίζω να λέω ότι είναι ένα ζωντανό γεωλογικό εργαστήριο) θα  τον αγαπήσει περισσότερο, θα τον εκτιμήσει και θα τον φροντίσει! Επίσης, τα τόσο όμορφα και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία του νησιού μπορούν να προωθηθούν προς ανάπτυξη του  θεματικού τουρισμού. Είμαι βέβαιη ότι υπάρχουν πολλοί φυσιολάτρες που θα ήθελαν να γνωρίσουν τα γεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής, απολαμβάνοντας την ίδια στιγμή την  Ναξιώτικη ύπαιθρο. Ισχύει το ίδιο και για τους δύτες που, είμαι σίγουρη, ότι θα εντυπωσιάζονταν με τον βυθό της Νάξου, ενώ την ίδια στιγμή θα έβλεπαν να ξεδιπλώνεται μπροστά τους η  γεωλογία χιλιάδων ετών, οι σεισμοί, οι θέσεις που κάποιες εποχές ήταν ξηρά και χρησιμοποιούνταν από τον άνθρωπο…” καταλήγει η Νίκη Ευελπίδου.

Ναξιοτυπία Gallery

Ναξιοτυπία

..βρίσκεται πλέον κοντά σας

και διαδικτυακά ..www.naxiotypia.gr

Στοιχεία Επικοινωνίας